ชัดเจน · ขายฝากบ้านและที่ดิน จ.นครราชสีมา เน้นโซนเขาใหญ่ · LINE @311chlem
ชัดเจน / เรื่องควรรู้

ขายฝากถูกเอาเปรียบ ดอกเกิน 15% หรือไม่ยอมให้ไถ่ ฟ้องได้ไหม เริ่มอย่างไร

ข้อพิพาทขายฝากบ้านหรือที่ดินเป็นคดีผู้บริโภค ฟ้องได้โดยไม่ต้องมีทนายและไม่เสียค่าธรรมเนียมศาล อ่านว่ากฎหมายเขียนอะไรไว้ชัด ต้องเก็บหลักฐานอะไร และทำอะไรก่อนครบกำหนดไถ่

ขายฝากถูกเอาเปรียบ ฟ้องได้ไหม ต้องเริ่มอย่างไร?

ถ้าเป็นการขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย และผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา คดีที่มีข้อพิพาทอันเนื่องมาจากการขายฝากเป็นคดีผู้บริโภค โดยถือว่าผู้ขายฝากเป็นผู้บริโภค (มาตรา 11) ฟ้องได้โดยไม่ต้องมีทนายความ ยื่นด้วยวาจาต่อเจ้าพนักงานคดีได้ และไม่เสียค่าธรรมเนียมศาล เรื่องที่กฎหมายเขียนไว้ชัด เช่น สินไถ่คิดเป็นดอกเบี้ยแล้วเกิน 15% ต่อปีไม่ได้ (มาตรา 8) ข้อตกลงที่ขัดกับ พ.ร.บ. เป็นโมฆะ (มาตรา 6) และถ้าผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงินไถ่ ให้วางทรัพย์ได้ (มาตรา 18) เริ่มจากเก็บสัญญาที่จดทะเบียน หลักฐานการโอนเงินทุกงวด และหนังสือทุกฉบับ แล้วอย่าให้ข้อพิพาททำให้เลยวันครบกำหนดไถ่

ปรับปรุงข้อมูล · ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี

ขายฝากถูกเอาเปรียบ เริ่มจากดูว่าสัญญาเข้า พ.ร.บ. หรือไม่

ข้อพิพาทขายฝากที่พบบ่อยมีไม่กี่แบบ สินไถ่หรือ "ดอก" สูงเกินเพดาน ผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงินไถ่หรือติดต่อไม่ได้ มีข้อสัญญาแปลก ๆ ที่ตัดสิทธิไถ่ ถูกกดดันให้ย้ายออกก่อนครบกำหนด หรือพบว่าทรัพย์ถูกนำไปก่อภาระระหว่างสัญญา ก่อนจะตัดสินว่าทำอะไรได้ ต้องรู้ก่อนว่าสัญญาของคุณอยู่ใต้กฎหมายฉบับไหน

พ.ร.บ. คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 ใช้กับการขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย และผู้ขายฝากต้องเป็นบุคคลธรรมดา โดยดูจากข้อเท็จจริงในวันขายฝาก ไม่ว่าสัญญาหรือสารบัญจดทะเบียนจะเขียนไว้อย่างไร (มาตรา 6) คำว่าที่อยู่อาศัยรวมถึงอาคารหรือที่ดินที่ใช้อยู่อาศัย แม้ใช้ประกอบกิจการด้วย (มาตรา 4)

เข้า พ.ร.บ. 2562

บ้าน ทาวน์โฮม ที่ดินที่ใช้อยู่อาศัย ที่นา สวน ที่ดินเกษตร ผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา สิทธิทุกข้อในบทความนี้ใช้ได้

ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี

ผู้ขายฝากเป็นนิติบุคคล หรือทรัพย์ไม่ได้ใช้อยู่อาศัยหรือเกษตรกรรม เรื่องเหล่านี้ไม่อยู่ในแหล่งอ้างอิงของบทความนี้ ดู อาคารพาณิชย์ และ ที่ดินชื่อบริษัท

บทความนี้อ้างเฉพาะ พ.ร.บ. 2562 และสรุปสาระสำคัญของกระทรวงพาณิชย์ เรื่องที่แหล่งอ้างอิงไม่ได้เขียนไว้ เช่น อายุความ หรือผลของยอดที่จ่ายเกิน จะบอกตรง ๆ ว่าต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี บทความนี้ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมายสำหรับคดีของคุณ

ข้อพิพาทขายฝากเป็นคดีผู้บริโภค แปลว่าอะไร

คดีที่มีข้อพิพาทอันเนื่องมาจากการขายฝากตาม พ.ร.บ. 2562 เป็นคดีผู้บริโภค โดยถือว่าผู้ขายฝากเป็นผู้บริโภค (มาตรา 11) ในคดีผู้บริโภค ผู้ฟ้องไม่ต้องมีทนายความ ยื่นฟ้องด้วยวาจาต่อเจ้าพนักงานคดีได้ และไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล

ผลในทางปฏิบัติคือ ผู้ขายฝากที่ไม่มีเงินจ้างทนายก็ยังเริ่มเรื่องได้ ไม่ต้องรวบรวมเงินค่าธรรมเนียมศาลก่อน แต่สิ่งที่ศาลใช้ตัดสินยังคือหลักฐาน คนที่เก็บเอกสารไว้ครบตั้งแต่วันแรกจึงได้เปรียบเสมอ

ชัดเจนไม่ใช่คู่สัญญาขายฝาก คู่สัญญาคือผู้ขายฝากกับผู้ซื้อฝากโดยตรง และชัดเจนไม่ได้ว่าความหรือเป็นตัวแทนในคดี ถ้าเรื่องของคุณซับซ้อน ควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายก่อนตัดสินใจ

ข้อพิพาทที่พบบ่อย และกฎหมายเขียนไว้ว่าอย่างไร

เรื่องที่เกิดกฎหมายเขียนไว้สิ่งที่ยังต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี
สินไถ่คิดเป็นดอกเบี้ยแล้วเกิน 15% ต่อปีเกิน 15% ต่อปีไม่ได้ และเงินที่ผู้ซื้อฝากได้รับไปแล้วนับเป็นสินไถ่ที่ชำระแล้ว (มาตรา 8)ผลกับยอดที่เกิน และการเรียกเงินที่จ่ายเกินคืน
สัญญามีข้อให้สละสิทธิไถ่ หรือถือว่าหมดสิทธิเมื่อค้างงวดข้อตกลงที่ขัดกับ พ.ร.บ. ไม่ว่าอยู่ในสัญญาหรือทำแยกต่างหาก เป็นโมฆะ (มาตรา 6)ข้อนั้นขัดกับ พ.ร.บ. หรือไม่ ดูจากถ้อยคำจริง
สัญญากำหนดเวลาไถ่สั้นกว่า 1 ปี หรือยาวกว่า 10 ปีให้ถือว่ากำหนดเวลาไถ่เป็น 1 ปี หรือ 10 ปี แล้วแต่กรณี (มาตรา 10)วันเริ่มนับและวันครบกำหนดที่แน่นอน ให้ดูจากสัญญาที่จดทะเบียน
ทำสัญญาซื้อขาย แต่มีข้อตกลงว่าจะขายคืนถือเป็นสัญญาขายฝากตาม พ.ร.บ. นี้ (มาตรา 9)การพิสูจน์ว่ามีข้อตกลงขายคืนจริง
ไม่ได้ไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินสัญญาต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน มิฉะนั้นเป็นโมฆะ (มาตรา 7)ผลเรื่องเงินที่รับและจ่ายไปแล้ว
ผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงินไถ่ หรือติดต่อไม่ได้วางทรัพย์ได้ และถ้าไม่ใช่ความผิดของคุณ วางได้ภายใน 30 วันนับแต่วันครบกำหนด กรรมสิทธิ์กลับคืนทันที (มาตรา 18)เอกสารที่สำนักงานแต่ละแห่งขอ
ถูกบอกให้ย้ายออก หรือห้ามเข้าใช้ทรัพย์ระหว่างสัญญาผู้ขายฝากครอบครอง ใช้สอย และได้ดอกผลจนถึงวันหมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทน (มาตรา 12)ข้อตกลงเรื่องการใช้ทรัพย์ที่ทำเป็นหนังสือไว้
ผู้ซื้อฝากนำทรัพย์ไปจำนองหรือก่อภาระระหว่างที่ยังไถ่ได้ ห้ามก่อภาระที่กระทบสิทธิของผู้ขายฝาก (มาตรา 16)ภาระนั้นกระทบสิทธิไถ่อย่างไร
ผู้ซื้อฝากไม่ส่งหนังสือแจ้งกำหนดไถ่ต้องแจ้งก่อนครบกำหนด 3–6 เดือน ถ้าไม่แจ้ง ผู้ขายฝากไถ่ได้อีก 6 เดือน (มาตรา 17)หนังสือที่ส่งมาครบตามแบบหรือไม่

รายละเอียดแต่ละเรื่องมีบทความแยก: สัญญาแบบไหนเป็นโมฆะ · อยู่ในบ้านต่อได้ไหม · ผู้ซื้อฝากขายต่อหรือจำนอง · หนังสือแจ้งกำหนดไถ่

ดอกขายฝากเกิน 15% ตรวจเองอย่างไร

เพดานในมาตรา 8 ใช้กับส่วนต่างระหว่างสินไถ่กับราคาขายฝาก เมื่อคำนวณเป็นดอกเบี้ยต่อปี ให้หารส่วนต่างด้วยราคาขายฝาก แล้วหารด้วยจำนวนปีของสัญญา ตัวอย่างสมมติ ราคาขายฝาก 1,000,000 บาท กำหนดเวลาไถ่ 1 ปี

สินไถ่ในสัญญาส่วนต่างคิดเป็นต่อปีอ่านอย่างไร
1,150,000 บาท150,000 บาท15%เท่าเพดานพอดี
1,250,000 บาท250,000 บาท25%เกินเพดาน 15% ต่อปี

อย่าดูแค่ตัวเลขในสัญญา ให้นับทุกอย่างที่ผู้ซื้อฝากได้รับ เช่น งวดรายเดือนที่โอนไป เงินที่ถูกหักไว้ตั้งแต่วันรับเงิน หรือค่าใช้จ่ายที่ถูกเรียกเพิ่ม แล้วเทียบกับเงินที่คุณได้รับจริงในวันจดทะเบียน มาตรา 8 ให้เงินหรือประโยชน์ที่ผู้ซื้อฝากได้รับไปแล้วถือเป็นส่วนหนึ่งของสินไถ่ที่ชำระแล้ว ส่วนการนับรายการเฉพาะของสัญญาคุณเข้าใต้เพดานอย่างไร ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี วิธีคิดยอดเต็มอยู่ที่ สินไถ่คืออะไร

หลักฐานที่ต้องเก็บ ก่อนคุยหรือฟ้อง

  1. สัญญาขายฝากฉบับที่จดทะเบียน ฉบับที่มีตราสำนักงานที่ดิน ถ้าไม่มีอยู่ในมือ ขอคัดสำเนาจากสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียน
  2. หลักฐานเงินที่ได้รับในวันจดทะเบียน สลิปหรือรายการเดินบัญชีที่แสดงยอดจริงที่เข้าบัญชีคุณ ไม่ใช่แค่ราคาในสัญญา
  3. หลักฐานการชำระทุกงวด สลิปโอน เลขบัญชีปลายทาง วันที่ ถ้าหายให้ขอรายการเดินบัญชีจากธนาคาร
  4. หนังสือทุกฉบับที่ได้รับหรือส่งไป รวมซองและใบตอบรับไปรษณีย์ วันที่บนซองใช้พิสูจน์เรื่องหนังสือแจ้งกำหนดไถ่
  5. ข้อความ อีเมล และบันทึกการโทร เก็บตามจริง ไม่ตัดต่อ ไม่แก้ไข เรียงตามวันที่
  6. เอกสารที่ถูกขอให้เซ็นเพิ่มภายหลัง ทั้งที่เซ็นแล้วและยังไม่เซ็น ขอสำเนาทุกฉบับ

ทำตารางเวลาสั้น ๆ หนึ่งหน้า วันจดทะเบียน ยอดที่ได้รับ งวดที่จ่าย วันที่ได้รับหนังสือ และวันครบกำหนดไถ่ ตารางนี้ช่วยทั้งตอนคุยกับผู้ซื้อฝาก ตอนสอบถามสำนักงานที่ดิน และตอนเล่าเรื่องต่อเจ้าพนักงานคดี

ลำดับที่ควรทำ เมื่อคิดว่าถูกเอาเปรียบ

  1. หาวันครบกำหนดไถ่ให้เจอก่อน ทุกขั้นที่เหลือต้องเสร็จก่อนวันนั้น ข้อพิพาทไม่ได้หยุดนับเวลาให้
  2. เก็บหลักฐานตามรายการข้างบน ก่อนเริ่มคุยหรือโต้แย้งใด ๆ
  3. ขอรายการยอดจากผู้ซื้อฝากเป็นหนังสือ ยอดสินไถ่ เงินที่รับไปแล้ว และวิธีคำนวณ แล้วเทียบกับเพดานด้วยตัวเอง
  4. แจ้งข้อโต้แย้งเป็นหนังสือ ระบุข้อสัญญาและมาตราที่เกี่ยวข้องสั้น ๆ เก็บสำเนาไว้
  5. นำสัญญาไปสอบถามสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียน โดยเฉพาะเรื่องการไถ่ การวางทรัพย์ และภาระที่จดไว้บนโฉนด
  6. ถ้ายังตกลงกันไม่ได้ ใช้สิทธิในคดีผู้บริโภค ยื่นได้โดยไม่ต้องมีทนายและไม่เสียค่าธรรมเนียมศาล หรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมาย

ถ้าปัญหาคือผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงิน อย่ารอคดี ให้ไถ่ด้วยการวางทรัพย์ตามมาตรา 18 ตั้งแต่ยังอยู่ในกำหนด ขั้นตอนอยู่ที่ วางทรัพย์ขายฝาก และถ้ายังหาเงินไถ่ไม่ทัน อ่านทางเลือกที่ ครบกำหนดแล้วยังไม่มีเงินไถ่

ข้อผิดพลาดที่ทำให้แพ้ทั้งที่กฎหมายอยู่ข้างคุณ

  • มัวโต้แย้งเรื่องยอดจนเลยวันครบกำหนดไถ่ ทั้งที่วางทรัพย์ไว้ก่อนได้
  • ทิ้งสลิปงวดเก่า ทำให้พิสูจน์ไม่ได้ว่าผู้ซื้อฝากได้รับเงินไปแล้วเท่าไร
  • เซ็นหนังสือสละสิทธิ ยอมย้ายออก หรือสัญญาฉบับใหม่ระหว่างข้อพิพาท โดยไม่ได้อ่านและไม่ได้รับสำเนา
  • ตกลงกันด้วยวาจาอย่างเดียว ไม่มีหนังสือยืนยัน
  • ย้ายที่อยู่โดยไม่แจ้งผู้ซื้อฝากเป็นหนังสือ จนพิสูจน์เรื่องหนังสือแจ้งกำหนดไถ่ไม่ได้
  • เชื่อคนที่อ้างว่าช่วย "ล้างสัญญา" ได้ถ้าจ่ายเงินก่อน โดยไม่มีเอกสารใดรองรับ

ป้องกันดีกว่าแก้ ถ้ายังไม่ได้เซ็น ให้อ่าน สัญญาณอันตรายก่อนเซ็น และ วิธีอ่านสัญญาขายฝาก ก่อนวันนัดที่สำนักงานที่ดิน

คำถามที่พบบ่อย

ขายฝากเป็นคดีผู้บริโภคจริงไหม ต้องจ้างทนายไหม?

มาตรา 11 ให้คดีที่มีข้อพิพาทอันเนื่องมาจากการขายฝากตาม พ.ร.บ. 2562 เป็นคดีผู้บริโภค โดยถือว่าผู้ขายฝากเป็นผู้บริโภค ในคดีผู้บริโภค ผู้ฟ้องไม่ต้องมีทนายความ ยื่นฟ้องด้วยวาจาต่อเจ้าพนักงานคดีได้ และไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล ส่วนทรัพย์ที่ไม่เข้า พ.ร.บ. นี้ เช่น ผู้ขายฝากเป็นนิติบุคคล ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี

สัญญาขายฝากคิดดอกเกิน 15% ต่อปี ทำอะไรได้บ้าง?

มาตรา 8 ให้สินไถ่สูงกว่าราคาขายฝากได้ แต่คำนวณเป็นดอกเบี้ยแล้วต้องไม่เกิน 15% ต่อปี และเงินที่ผู้ซื้อฝากได้รับไปแล้วถือเป็นส่วนหนึ่งของสินไถ่ที่ชำระแล้ว ส่วนผลกับยอดที่เกินและการเรียกคืน ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี สิ่งที่ทำได้ทันทีคือคำนวณยอดตามเพดานเก็บไว้ ขอรายการยอดจากผู้ซื้อฝากเป็นหนังสือ และเตรียมเงินไถ่ให้ทันกำหนด

ผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงินไถ่ ต้องฟ้องก่อนไหม?

ไม่ต้องรอฟ้อง มาตรา 18 ให้ไถ่ได้โดยวางทรัพย์ต่อสำนักงานวางทรัพย์ สำนักงานที่ดินจังหวัด หรือสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียน ถ้าไถ่ไม่ได้เพราะเหตุที่ไม่ใช่ความผิดของคุณ วางทรัพย์ได้ภายใน 30 วันนับแต่วันครบกำหนด และกรรมสิทธิ์กลับคืนทันทีที่วางทรัพย์ ขั้นตอนอยู่ที่ วางทรัพย์ขายฝาก

ทำสัญญาซื้อขายธรรมดา แต่ตกลงกันปากเปล่าว่าจะขายคืน นับเป็นขายฝากไหม?

มาตรา 9 ให้สัญญาซื้อขายที่มีเงื่อนไขจะขายคืน มีคำมั่นว่าจะขาย หรือมีสัญญาจะขายคืน ถือเป็นสัญญาขายฝากตาม พ.ร.บ. นี้ แต่การพิสูจน์ว่ามีข้อตกลงขายคืนจริงขึ้นกับหลักฐาน ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี เก็บข้อความ เอกสาร และหลักฐานการโอนเงินทุกชิ้นไว้

ข้อพิพาทยังไม่จบ แต่ใกล้ครบกำหนดไถ่ ควรทำอย่างไร?

อย่าให้ข้อพิพาทกินเวลาจนเลยกำหนด มาตรา 19 ให้ผู้ขายฝากที่ไม่ไถ่ภายในกำหนดต้องส่งมอบการครอบครองตามสภาพ เตรียมเงินไถ่ตามยอดที่คุณคำนวณได้ ถ้าผู้ซื้อฝากไม่รับก็วางทรัพย์ แล้วค่อยว่ากันเรื่องยอดที่โต้แย้ง และตรวจว่าได้รับหนังสือแจ้งกำหนดไถ่ก่อนครบกำหนด 3–6 เดือนหรือยัง ถ้าไม่ได้รับ คุณไถ่ได้อีก 6 เดือน (มาตรา 17)

ประเมินฟรีทัก LINE ทีมงาน