ปรับปรุงข้อมูล · ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
ไถ่ถอนจำนองที่ดินจากธนาคารคืออะไร
เมื่อคุณกู้เงินธนาคารโดยใช้บ้านหรือที่ดินเป็นหลักประกัน ธนาคารจะจดทะเบียนจำนองไว้ที่สำนักงานที่ดิน และภาระนั้นปรากฏในสารบัญจดทะเบียนหลังโฉนด ชื่อในโฉนดยังเป็นของคุณ แต่จะขาย โอน หรือขายฝากทรัพย์โดยที่ภาระจำนองยังอยู่ไม่ได้ตามปกติ
"ไถ่ถอนจำนอง" คือการจดทะเบียนปลดภาระนั้นออกเมื่อชำระหนี้ครบ หลังจดทะเบียนแล้ว โฉนดของคุณจึงปลอดภาระ และนำไปทำธุรกรรมต่อได้ คนจำนวนมากค้นคำนี้ในสองสถานการณ์ คือผ่อนธนาคารครบแล้วอยากได้โฉนดคืน หรือยังผ่อนไม่ครบแต่อยากปิดจำนองเพื่อนำทรัพย์ไปทำอย่างอื่น บทความนี้ตอบทั้งสองกรณี
ปลดภาระที่จดไว้หลังโฉนด ชื่อในโฉนดเป็นของคุณตลอด ทำเมื่อชำระหนี้ธนาคารครบ
ชำระสินไถ่เพื่อให้กรรมสิทธิ์ที่โอนไปแล้วกลับมา กรรมสิทธิ์กลับคืนทันทีที่ชำระหรือวางทรัพย์ (มาตรา 18)
ความต่างระหว่างสองคำนี้สำคัญ เพราะขั้นตอน เอกสาร และสิ่งที่คุณเสี่ยงไม่เหมือนกัน อ่านภาพรวมของสองรูปแบบได้ที่ ขายฝากกับจำนองต่างกันอย่างไร
ขั้นตอนไถ่ถอนจำนองเมื่อผ่อนครบแล้ว
ขั้นตอนโดยทั่วไปเป็นดังนี้ แต่ละธนาคารและสำนักงานที่ดินมีรายละเอียดต่างกัน ให้ถือเป็นแนวทางแล้วตรวจสอบเป็นรายกรณี
- ขอหนังสือแจ้งยอดปิดหนี้จากธนาคาร ระบุวันที่จะชำระให้ชัด เพราะดอกเบี้ยคิดถึงวันนั้น ถ้าเลยวันที่แจ้ง ยอดจะเปลี่ยน
- ชำระยอดปิดหนี้ให้ครบ เก็บหลักฐานการชำระและหนังสือยืนยันการปิดบัญชีไว้ ยอดที่ค้างแม้เล็กน้อยทำให้ธนาคารยังไม่ปล่อยโฉนด
- รับโฉนดและเอกสารไถ่ถอนจากธนาคาร ธนาคารจะคืนโฉนดฉบับจริงพร้อมเอกสารที่ใช้จดทะเบียนไถ่ถอน บางแห่งนัดรับที่สาขา บางแห่งนัดพบที่สำนักงานที่ดิน ใช้เวลากี่วันต้องถามธนาคาร
- ยื่นจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่สำนักงานที่ดิน ไปที่สำนักงานที่ดินที่ทรัพย์ตั้งอยู่ เจ้าหน้าที่ตรวจเอกสารแล้วจดทะเบียนไถ่ถอน และบันทึกในสารบัญจดทะเบียนหลังโฉนด
- ตรวจโฉนดก่อนออกจากสำนักงานที่ดิน ดูว่ารายการจำนองถูกจดไถ่ถอนแล้ว ชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์และเลขที่โฉนดถูกต้อง เก็บโฉนดไว้ในที่ปลอดภัย
ถ้าเจ้าของไปเองไม่ได้ ต้องใช้หนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดิน กรอกให้ครบ และอย่าเซ็นมอบอำนาจที่ยังไม่ได้กรอกข้อความ ข้อควรระวังเรื่องนี้อยู่ใน เอกสารขายฝาก ข้อมูลการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมของทางราชการอยู่ที่เว็บไซต์กรมที่ดิน
เอกสารที่ต้องเตรียม
- โฉนดฉบับจริงที่ธนาคารคืนให้
- เอกสารการไถ่ถอนจำนองที่ธนาคารออกให้ และหนังสือมอบอำนาจของธนาคาร ถ้าธนาคารไม่ส่งผู้มีอำนาจมาเอง
- บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านฉบับจริงของเจ้าของทุกคนที่มีชื่อในโฉนด
- เอกสารคู่สมรส ถ้าทรัพย์เป็นสินสมรส เช่น ทะเบียนสมรสและบัตรของคู่สมรส
- หลักฐานการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ถ้าชื่อในโฉนดไม่ตรงกับบัตรปัจจุบัน
- หนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดิน พร้อมสำเนาบัตรของผู้มอบและผู้รับมอบ ถ้าไม่ได้ไปเอง
รายการที่แน่นอนขึ้นกับกรณีของคุณ ควรโทรสอบถามสำนักงานที่ดินที่จะไปก่อนวันนัด เพื่อไม่ต้องเสียเที่ยวเพราะเอกสารขาดไปหนึ่งใบ
ค่าใช้จ่ายในการไถ่ถอนจำนอง
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองเป็นอัตราที่กรมที่ดินกำหนด ต่างจากการจดทะเบียนขายฝากที่คิดค่าธรรมเนียม 2% ของราคาประเมินราชการ ยอดจริงเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินคำนวณในวันนั้น และอาจมีค่าใช้จ่ายของธนาคารเอง เช่น ค่าธรรมเนียมปิดบัญชีก่อนกำหนดตามสัญญากู้ ซึ่งต้องดูจากสัญญาของคุณ
ถ้าเป็นการไถ่ถอนจำนองเพื่อจดขายฝากต่อในวันเดียวกัน ค่าใช้จ่ายส่วนที่มากคือค่าธรรมเนียมและภาษีของขายฝาก ไม่ใช่ของการไถ่ถอน ดูรายการที่ ค่าใช้จ่ายและเงินรับสุทธิ
ยังผ่อนไม่ครบ แต่อยากปิดจำนอง ทำได้สามทาง
ถ้ายอดหนี้ยังเหลือและคุณไม่มีเงินก้อนชำระ การไถ่ถอนจำนองต้องมีเงินจากที่อื่นมาปิดยอดก่อน ทางที่ใช้กันทั่วไปมีสามทาง
| ทาง | ใครชำระยอดปิดจำนอง | ชื่อในโฉนดหลังทำ | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| รีไฟแนนซ์กับธนาคารใหม่ | ธนาคารใหม่ชำระแทน แล้วจดจำนองใหม่ | ยังเป็นของคุณ | คนที่ยังกู้ธนาคารผ่าน และต้องการผ่อนต่อระยะยาว |
| ขายทรัพย์ | ผู้ซื้อชำระในวันโอน | เปลี่ยนเป็นผู้ซื้อถาวร | คนที่ไม่ต้องการทรัพย์นี้แล้ว และรอขายได้ |
| ขายฝากปิดจำนอง | ผู้ซื้อฝากชำระให้ธนาคาร แล้วจดขายฝากต่อ | เป็นของผู้ซื้อฝากจนกว่าจะไถ่ | คนที่กู้ธนาคารไม่ผ่าน ต้องการเงินเร็ว และมีแผนไถ่คืนที่ชัด |
ถ้ากู้ธนาคารไม่ผ่านมาแล้ว อ่านการเทียบทางเลือกทั้งหมดที่ กู้ธนาคารไม่ผ่าน มีบ้านหรือที่ดิน ทำอะไรได้บ้าง ส่วนทางที่สาม ขั้นตอนและข้อควรระวังอยู่ในหัวข้อถัดไป
ไถ่ถอนจำนองด้วยขายฝาก ทำอย่างไรในวันเดียว
ในทางปฏิบัติ การไถ่ถอนจำนองและการจดขายฝากมักทำต่อเนื่องกันที่สำนักงานที่ดินแห่งเดียวกันในวันเดียว เพราะโฉนดต้องปลอดภาระก่อนจึงจะจดขายฝากได้ ลำดับโดยทั่วไปเป็นดังนี้
- ขอยอดปิดหนี้จากธนาคารโดยระบุวันนัด ยอดต้องเป็นปัจจุบันถึงวันที่จะทำธุรกรรม
- รับข้อเสนอขายฝากเป็นลายลักษณ์อักษร ดูวงเงิน ส่วนเพิ่ม ระยะเวลาไถ่ ค่าใช้จ่าย และเงินรับสุทธิหลังหักยอดปิดจำนองก่อนตกลง
- นัดธนาคาร ผู้ซื้อฝาก และคุณ ให้ตรงกันที่สำนักงานที่ดิน ธนาคารนำโฉนดและผู้มีอำนาจลงนามมา ผู้ซื้อฝากเตรียมเงินตามยอด
- ผู้ซื้อฝากชำระยอดปิดจำนองให้ธนาคาร แล้วจดไถ่ถอนจำนอง ตรวจว่าธนาคารได้รับเงินครบและจดไถ่ถอนเรียบร้อยก่อนไปขั้นต่อไป
- จดทะเบียนขายฝากต่อในคิวถัดไป และรับเงินส่วนต่าง สัญญาขายฝากต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นเป็นโมฆะ (มาตรา 7) เงินส่วนต่างควรเข้าบัญชีชื่อคุณในวันนั้น
ขั้นตอนนี้ต้องประสานสามฝ่าย ถ้าฝ่ายใดมาไม่ตรงนัด คิวจะหลุดทั้งวัน และวิธีที่ธนาคารรับเงินปิดหนี้ เช่น รับเช็คหรือรับโอน ต่างกันไปตามธนาคาร ตรวจสอบเป็นรายกรณีล่วงหน้า ชัดเจนช่วยประสานขั้นตอนนี้ให้ ดูที่ บริการไถ่ถอนจำนอง
ตัวอย่างตัวเลข ปิดจำนองด้วยขายฝาก
สมมติยอดปิดจำนองที่ธนาคารแจ้ง 800,000 บาท และผู้ซื้อฝากเสนอราคาขายฝาก 1,200,000 บาท ส่วนเพิ่ม 0.75% ต่อเดือน ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ข้อเสนอจริง และค่าธรรมเนียมวันจดทะเบียนใช้ตัวเลขประมาณการ 4% ของราคาขายฝาก ยอดจริงขึ้นกับราคาประเมินราชการและกรณีภาษีของคุณ
| รายการ | จำนวน |
|---|---|
| ราคาขายฝาก (เงินที่ผู้ซื้อฝากจ่าย) | 1,200,000 บาท |
| หัก ยอดปิดจำนองที่ชำระให้ธนาคาร | 800,000 บาท |
| หัก ค่าธรรมเนียมและภาษีวันจดทะเบียนโดยประมาณ (4%) | 48,000 บาท |
| หัก ค่าดำเนินการ (5% ของราคาขายฝาก) | 60,000 บาท |
| เงินรับสุทธิในวันจดทะเบียน | 292,000 บาท |
| ส่วนเพิ่มที่ต้องจ่ายรายเดือน | 9,000 บาท (108,000 บาทต่อปี เท่ากับ 9% ต่อปี) |
| เงินที่ต้องเตรียมในวันไถ่ | 1,200,000 บาท บวกค่าใช้จ่ายวันไถ่ |
จุดที่คนมักพลาดคือแถวสุดท้าย ส่วนเพิ่มรายเดือนไม่ได้ลดเงินต้น วันไถ่คุณต้องมีเงินเท่าราคาขายฝากทั้งก้อน ไม่ใช่แค่ส่วนที่เหลือหลังหักยอดธนาคาร และราคาขายฝากในตัวอย่างสูงกว่ายอดหนี้เดิมถึง 400,000 บาท เพราะรวมค่าใช้จ่ายและเงินที่คุณได้รับไปด้วย อ่านเรื่องนี้ให้ชัดที่ ขายฝากผ่อนได้ไหม
ส่วนเพิ่มเมื่อคิดเป็นต่อปีต้องไม่เกิน 15% ตามมาตรา 8 สำหรับขายฝากที่เข้า พ.ร.บ. 2562 ให้เทียบตัวเลขนี้กับดอกเบี้ยที่คุณจ่ายธนาคารอยู่ตามสัญญากู้ของคุณ ก่อนตัดสินใจเปลี่ยนจากผ่อนเป็นงวดมาเป็นสินไถ่ก้อนเดียว
สิ่งที่เปลี่ยนไปเมื่อเปลี่ยนจากจำนองเป็นขายฝาก
การปิดจำนองด้วยขายฝากไม่ใช่แค่ย้ายเจ้าหนี้ แต่เปลี่ยนรูปแบบสิทธิในทรัพย์ของคุณ สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเซ็น
- กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากตั้งแต่วันจดทะเบียน คุณเหลือสิทธิไถ่ภายในกำหนดเวลา ซึ่งกฎหมายให้ตกลงได้ 1–10 ปี (มาตรา 10) อ่าน ขายฝากกี่ปีดี
- ถ้าเป็นที่อยู่อาศัยหรือที่ดินเกษตรกรรม และคุณเป็นบุคคลธรรมดา คุณครอบครองและใช้ทรัพย์ต่อได้จนถึงวันหมดสิทธิไถ่โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทน (มาตรา 12) ข้อตกลงที่ขัดกับเรื่องนี้เป็นโมฆะ (มาตรา 6)
- ระหว่างที่ยังไถ่ได้ ผู้ซื้อฝากห้ามก่อภาระใดเหนือทรัพย์ที่กระทบสิทธิของคุณ (มาตรา 16) ผู้ซื้อฝากจึงนำโฉนดไปจำนองต่อทับสิทธิของคุณไม่ได้
- ก่อนครบกำหนด 3–6 เดือน ผู้ซื้อฝากต้องส่งหนังสือแจ้งกำหนดไถ่และยอดสินไถ่ถึงคุณ (มาตรา 17) อ่าน หนังสือแจ้งกำหนดไถ่
- ไม่มีงวดผ่อนลดต้นแบบธนาคาร ถ้าไม่มีเงินไถ่ทันกำหนด โดยทั่วไปจะหมดสิทธิไถ่ อ่าน ครบกำหนดแล้วยังไม่มีเงินไถ่
ถ้าทรัพย์หรือคู่สัญญาไม่เข้าเงื่อนไขของ พ.ร.บ. 2562 เช่น ผู้ขายฝากเป็นนิติบุคคล สิทธิบางข้อข้างต้นต้องดูจากข้อตกลงในสัญญา ตรวจสอบเป็นรายกรณี
จุดที่ต้องตรวจก่อนเซ็น
- ยอดปิดจำนองในหนังสือของธนาคารตรงกับวันนัดจริง ไม่ใช่ยอดเก่าที่ดอกเบี้ยเดินต่อไปแล้ว
- เงินรับสุทธิหลังหักทุกอย่างเป็นตัวเลขที่คุณยอมรับได้ ถ้าเหลือน้อยกว่าที่คิด ทบทวนก่อนเซ็น อย่าตัดสินใจกลางคันที่สำนักงานที่ดินเพราะกลัวเสียคิว
- ผู้ซื้อฝากชำระยอดปิดจำนองให้ธนาคารโดยตรง ไม่ใช่โอนผ่านบุคคลอื่น และเงินส่วนต่างเข้าบัญชีชื่อคุณ
- สัญญาขายฝากระบุราคาขายฝาก สินไถ่ กำหนดเวลาไถ่ และวิธีจ่ายส่วนเพิ่มครบ อ่านวิธีอ่านสัญญาที่ สัญญาขายฝากที่ดินต้องมีอะไรบ้าง
- ไม่มีการให้เซ็นเอกสารเปล่า หนังสือมอบอำนาจลอย หรือสัญญาซื้อขายขาดแทนสัญญาขายฝาก ดูรายการที่ สัญญาณอันตรายของขายฝาก
ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องเอกสารของสำนักงานที่ดินหรือธนาคาร ถามเจ้าหน้าที่ก่อนลงนามเสมอ การถามไม่ทำให้เสียสิทธิ แต่การเซ็นโดยไม่อ่านทำให้เสียได้
คำถามที่พบบ่อย
ไถ่ถอนจำนองที่ดินต้องไปที่ไหน ใครต้องไปบ้าง?
จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่สำนักงานที่ดินที่ทรัพย์ตั้งอยู่ โดยทั่วไปธนาคารในฐานะผู้รับจำนองต้องลงนามหรือมอบอำนาจให้เจ้าหน้าที่มาดำเนินการ และเจ้าของทรัพย์ไปเองหรือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดิน บางธนาคารมีขั้นตอนให้เจ้าของรับโฉนดและเอกสารไปยื่นเอง บางแห่งนัดพบกันที่สำนักงานที่ดิน ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณีกับธนาคารของคุณ
ไถ่ถอนจำนองใช้เอกสารอะไรบ้าง?
เอกสารหลักคือโฉนดฉบับจริงที่ธนาคารคืนให้ เอกสารการไถ่ถอนที่ธนาคารออกให้ บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของเจ้าของทุกคน และหนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดินถ้าไม่ได้ไปเอง รายการที่แน่นอนขึ้นกับกรณีของคุณ เช่น เป็นสินสมรส หรือเจ้าของเปลี่ยนชื่อ ควรสอบถามสำนักงานที่ดินก่อนวันนัด
ค่าธรรมเนียมไถ่ถอนจำนองเท่าไร?
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองเป็นอัตราที่กรมที่ดินกำหนด ต่างจากขายฝากที่คิดค่าธรรมเนียมจดทะเบียน 2% ของราคาประเมินราชการ ยอดจริงเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินคำนวณในวันนั้น ส่วนยอดปิดหนี้ ดอกเบี้ยถึงวันชำระ และค่าธรรมเนียมของธนาคารเอง ให้ขอหนังสือแจ้งยอดจากธนาคารโดยระบุวันที่จะชำระ
ยังผ่อนธนาคารไม่ครบ ขายฝากเพื่อปิดจำนองได้ไหม?
ทำได้ถ้ามูลค่าทรัพย์พอสำหรับยอดปิดจำนองและค่าใช้จ่าย ผู้ซื้อฝากชำระยอดปิดจำนองให้ธนาคาร ธนาคารจดไถ่ถอนจำนอง แล้วจดขายฝากต่อในวันเดียวกัน เงินที่เหลือคือเงินที่คุณได้รับ แต่ขายฝากโอนกรรมสิทธิ์ให้ผู้ซื้อฝากจนกว่าจะไถ่ และกฎหมายให้กำหนดเวลาไถ่ 1–10 ปี (มาตรา 10) จึงต้องมีแผนเงินไถ่ก้อนใหญ่ก่อนเลือกทางนี้
ไถ่ถอนจำนองกับไถ่ถอนขายฝากต่างกันอย่างไร?
ไถ่ถอนจำนองคือปลดภาระที่จดไว้หลังโฉนด โดยชื่อในโฉนดเป็นของคุณตลอด ส่วนไถ่ถอนขายฝากคือชำระสินไถ่เพื่อให้กรรมสิทธิ์ที่โอนไปแล้วกลับมาเป็นของคุณ ซึ่งกฎหมายให้กรรมสิทธิ์กลับคืนทันทีที่ชำระสินไถ่หรือวางทรัพย์ (มาตรา 18) และต้องทำภายในกำหนดเวลาไถ่ อ่านต่อที่ สินไถ่คืออะไร
ปรับปรุงข้อมูล 28 กันยายน 2569 · ข้อมูลทั่วไป ข้อเท็จจริงและสัญญาแต่ละรายอาจต่างกัน ควรตรวจสอบก่อนลงนาม
